– Rått

Ikkje rart folk sperra augo opp på Fedje i går. Havet kokte av desse fenomenalt mektige kvalane. Gjermund Havstad var ein av dei som fekk oppleva alt på nært hald. Han har sendt oss følgjande stemningsrapport frå opplevinga fredag:

«Terje og Marybell kom inn med store augo og sa eg måtte vera med Terje ut. Marybell ville ikkje for sitt bare liv. På veg ut kjørte me gjennom daude og halvdaude sild som flaut i overflata. Fuglelivet var heilt overveldande, meir enn eg nokon gong har sett.

Og havet kokte av spekkhoggarar. Vanskeleg å seia kor mange – dei var over alt og på alle kantar av oss. Når fire-fem spekkhoggarar braut overflata og pusta samstundes, var det blåst og sprut og lyd som ein ikkje gløymer så lett.

Og den vesle båten er verkeleg ikkje stor, med dyr som er mykje lengre, få meter unna – og under. Dei veit kvar me er, men me ser dei ikkje.

Men dei hadde berre auge for silda, og jaga den saman i store stimar og angreip med drepande presisjon. Rått.»

Glupske og hurtige
Store norske leksikon skildrar dyra som hurtige og glupske. I hovudsak et dei stimfisk, som silda ved Fedje, men dei tek også sjøpattedyr som kval og sel. Flokkane er familiegrupper med fleire vaksne av begge kjønn og ungar.

Flokkane er stabile over mange år, og kanskje til og med generasjonar. Når flokkane angrip fiskestimar, samarbeider dei. Medan nokre omringar stimen, sym andre inn i stimen for å eta.

Store og gamle
Spekkhoggaren er den største arten i delfin-familien, og vert også kalla staurkval. Hannane vert størst, medan hoa er litt mindre, men vert eldst. Ei ho kan verta opp mot 80-90 år gammal, men 50 år er meir normalt. Hannen vert normalt rundt 30, men kan verta så gammal som 60 år. Ein spekkhoggar kan eta 100 kilo fisk om dagen.

Vanlegare lenger nord
Det er ikkje uvanleg med spekk­hoggarar langs norskekysten. Spekkhoggaren er det mest ut­breidde av alle marine pattedyr, og er meir vanleg i nordområda enn i tropiske farvatn. Nord i Atlanter­havet finn ein flest spekkhoggarar langs kysten av Noreg og nordover mot Island, Russland og Grønland. Den største konsentrasjonen hjå oss er ved Mørekysten og i Lofoten.