? Bønder sit på millionverdiar

Regjeringa vedtok for eit par veker sidan å gje eit tilskot på fire øre for kvar produserte kWh frå mindre småkraftverk. Dette gjer at vassfall som tidlegare ikkje var lønsame, no kan gje bøndene ekstrainntekter dersom elvane vert bygde ut, meiner Dyrkolbotn. Berre i Lindås kommune meiner han det er sju-åtte fall som kan vera aktuelle. Mellom desse er Eitro, Stusdalselva og elva i Vetleurdal. Det finst også lønsame prosjekt i andre kommunar i regionen.

Meir enn gasskraftverk
Det er eit stort potensiale for utbygging av mindre kraftverk.
? NVE har rekna at slike kraftverk kan gje heile 4,4 TWh berre i Hordaland, altså dobbelt så mykje som det planlagde kraftvarmeverket på Mongstad. Svært mange av desse vil vera lønsame med dei nye tilskotsreglane - mange hadde også vore lønsame før tilskotet kom, seier Dyrkolbotn.
Han understrekar at det langt frå er sikkert at alle desse vassdraga bør byggjast ut. Ein må også ta omsyn til naturvern. Men potensialet er der, og mange kraftverk kan byggjast utan store inngrep i naturen.

? Bygg ut sjølv
Dyrkolbotn er veldig oppteken av at verdiane i desse fallrettane må verta verande lokalt, i staden for at store selskap kjøper opp desse. Lokalt eigarskap er viktig for at dette skal gje størst mogleg ekstrainntekter for lokalsamfunnet og bøndene.
? Kort tid etter at regjeringa innførte tilskotet, auka talet telefonar frå dei store selskapa til aktuelle grunneigarar, seier Dyrkolbotn.
Han meiner det er viktig at utbygginga skjer i lokal regi. I 1996 utarbeidd han saman med tidlegare direktør i Nordhordland Kraftlag, Arne Steen, og Arve Kjetland ein modell for korleis slik utbygging bør skje. Denne kalla dei for Nordhordlandsmo-dellen. Mønsteret i modellen har seinare vore nytta i dei fleste leigeavtalar om fallretar over heile landet, seier Dyrkolbotn.

Kontroll til bøndene
Nordhordlandsmodellen går ut på at bøndene går saman om å oppretta eit selskap. Så leiger dei ut fallrettane sine til dette selskapet. Nordhordland Kraftlag kunne etter planen vera med på eigarsida, og dermed også medverka til finansiering av utbygginga. Men ein slik samarbeidspartnar skulle ikkje eiga meir enn 49 prosent av selskapet. På den måten var det bøndene som hadde kontroll. I tillegg var det avgrensingar for kor lenge leigeavtalane skulle vara. Folka bak Nordhordlandsmodellen tenkte seg leigeavtalar helst ikkje lenger enn opp til 30 år. På denne måten sikra ein at bøndene ikkje gav frå seg grunnen, og at dei fekk ei langsiktig inntekt til bruket.
? Eg vil gje honnør til Arne Steen som var med på å utvikla denne modellen, seier Dyrkolbotn.