Meir fokus på bilen enn maten

Han har tidlegare arbeidd med ernæring i Oslo og Tonåsen Opptreningssenter, og har halde ei rekke føredrag om temaet ulike stader.

? Me får i oss for mykje av det me ikkje burde få i oss, og for lite av det me burde få i oss, seier han.

Bråk i skulen

Rønhovde viser til tal frå Helse- og sosialdepartementet, der det går fram at ein av fem barn og unge har psykiske plager og 11.000 born og unge vert medisinert mot hyperaktivitet. Statistikkar viser og at den norske skulen er ein av dei verste i Europa i høve manglande disiplin og respekt for lærarane. Rønhovde meiner at ei viktig årsak til desse problema kan vera feil kosthald.

? Det er lettare å måla fysiske faktorar enn psykiske. Å investera i testar for å få mest mogleg tal på bordet som kan stadfesta eller avkrefta ulike mistankar, er ein av dei beste gåvene ein kan gje til seg sjølv og borna, seier ernæringsterapeuten.

Mat ein ikkje toler

? I programmet «Schrödingers katt» i førre veke kom det fram at menneske med ulike psykiske diagnosar og uønskt åtferd lir av proteinintoleranse, altså at det er ulike typar mat dei ikkje toler. Innføring av dei rette tiltaka hjå disse gruppene har god effekt, seier Rønhovde.

Han fortel at på grunn av redusert fordøying vert desse proteina omdanna til morfinliknande stoff, som dermed gir ein tilsvarande narkotisk verknad. Han hevdar at det er menneske med schizofreni, tunge psykosar, depresjonar og hyperaktivitet som har vorte heilt eller langt på veg symptomfrie etter å ha kutta ut visse matvarer. Alt etter fire dagar har ein opplevd merkbare endringar. Tilsvarande tilbakefall kan koma etter berre eitt måltid med feil mat, fortel Rønhovde, som legg til at ein del psykiske lidingar sjølvsagt også er psykisk betinga. Folk som har kontakt med lege eller psykolog må difor halda fram med det.

For mykje sukker

Kvar person i Noreg har eit inntak på 45 kg sukker per år. Blant skuleungdom er det endå høgare. Ei flaske brus kvar dag gjev 10.000 sukkerbitar i året, noko som tilsvarar tre fulle bøtter.

? Dette gjev ikkje berre disposisjon for lidingar som hjarte-kar, diabetes 2 og overvekt. Det forsterkar blodsukkersvingingar som igjen forsterkar plager med minnet, konsentrasjon og læring. I tillegg kan det forsterke lidingar som migrene, muskel- skjelettplager, astma og allergi, seier ernæringsterapeuten.

Han fortel vidare at hjernen skal ha eit minimum av blodsukker for å fungera. Kjem ein for lågt reduserer ein og evna til læring, i tillegg til at terskelen for uønskt åtferd vert lågare. Det er særleg born dette går utover, då dei ikkje har den same mentale kontrollen som det vaksne har. Et ein mat som fører til rask stigning i blodsukkeret, svarar kroppen etter ei stund med å senda det til botn.

Kan gje aggresjon

Lågt blodsukker gjev lågare terskel for aggresjon, hevdar Rønhovde. Han meiner at enkelte konfliktar i ekteskap og familie kunne vore unngått om blodsukkeret ikkje hadde svinga som ein jojo.

? Det er enkle tiltak som skal til for å betra dette. I første omgang handlar det om å redusera inntaket av søtt og raffinert stivelse, og få i seg fullstendige måltider som varer. Det siste oppnår ein ved å tilføra blant anne feitt og protein, seier han.

Sjølv om foreldra står for mykje av læringa av gode vaner, meiner han skular og barnehagar kan setja i verk eigne tiltak som å fjerna bruksautomatar, nekta borna å gå på butikken i friminutta og redusera eting av kaker og anna snop ved ulike markeringar.

Mineralubalanse

? Næringsrik mat som inneheld nok vitaminar, mineral og viktige feittsyrer er nødvendig for at me skal fungera best mogleg. Mineralbalansen er i så måte eit godt spegelbilete av korleis me fungerer, fortel han.

Han seier vidare at overskot av kopar kan i større grad disponera for lese og skrivevanskar. Mangel på kalsium og særleg magnesium disponerer for uro, angst og muskelkrampar. Bly til dømes er veldokumentert som årsaksfaktor for antisosial åtferd, vald og kriminalitet. Mangan er eit metall ein ofte finn for mykje av hjå svært voldelege fangar.

Maten påverkar oss

Rønhovde meiner elles at det er ei tradisjonell oppfatning at kosthald har vore eit spørsmål om å verta mett, altså å tilføra kroppen nok energi for det me skal gjera om dagen. Han meiner at sunn fornuft tilseier at det ein et fire gongar om dagen i eit heilt liv påverkar oss. Han reagerer og på haldningane om at alt som har med helse å gjera skal vera billeg - aller helst gratis.

? Mange er meir opptekne av at bilen får rett drivstoff enn at ein får i seg rett mat, seier han, og legg til. ? Gode vaner har ikkje berre med kosthald å gjera, men og med rett innstilling. Ein må vera bevisst på kva som byggjer opp og kva som riv ned i einkvar forstand. Dette gjeld mat. Det gjeld livsstil og bumiljø. Det gjeld og kva me ser på, les og brukar tida vår på, seier Rønhovde.