Store sprik i kommunale gebyr

I Lindås kosta det i 2005 18.160 kroner å få utført kartforretning på ei tomt inntil to dekar. Den same tenesta i Masfjorden kostar i år 8.760 kroner.
Gebyret er det same enten det er snakk om å skilja ut ei ny tomt eller utføra kartforretning for ei eksisterande tomt som ikkje tidlegare er oppmålt.
Kostnaden aukar for tomtene etter storleik, slik at ei tomt på over 20 dekar kosta i fjor kosta  33.740 kroner i Lindås, medan kartforretning for ei så stor tomt  i Masfjorden i år kostar 18.300 kroner.
Grunnen til at me opererer med 2005-prisar i Lindås, er at dei førebels ikkje har vedteke nye satsar for 2006. Dei skal opp i kommunestyret i februar.

Reguleringsplan
Strilen har også samla inn opplysningar om gebyra som kommunane tek for godkjenning av private reguleringsplanar. Også her ligg Masfjorden lågast, med 7.500 kroner for ein enkel plan. Radøy tek seg best betalt for dette: 25.000 kroner. Også Meland og Lindås ligg over 20.000 kroner, medan Austrheim og Fedje tek 15.000 kroner.
Ein stor og komplisert plan kostar stort sett frå 75.000 til 80.000 kroner å få godkjend. Her ligg Fedje lågast, med 25.000 kroner i grunngebyr.

Mykje arbeid
? For folk flest kan nok gebyra synast høge, men me har ganske mykje arbeid både med reguleringsplanar og kartforretningar, seier utbyggingssjef Lars Johan Haukås i Lindås kommune.
Når det gjeld reguleringsplanar, skal kommunen hjelpa utbyggjar med å laga føresegner som held mål, ein må sjekka om planen i samsvar med eksisterande kommuneplanar, det må arrangerast møte og planane må sendast ut på høyring.
For kartforretningar må folk frå kommunen ut i marka for å måla opp tomtegrensene, og kart må oppdaterast.

Løn ein brøkdel
For nokre år sidan fekk Nordhordland og Gulen utarbeidd felles gebyrmalar. Den som stod i spissen for det arbeidet, var rådgjevar Torbjørn Trageton, som var innleigd for å gjera jobben. Når Strilen spør kvifor gebyra vert så pass høge, seier han:
? Mange trur at det berre er løn for dei som skal gjera jobben i kommunen, som ligg inne i gebyra, og då kan eg godt forstå at folk tykkjer det er dyrt. Men det er så mykje anna og som ligg inne i gebyra.
Løna utgjer kanskje berre rundt ein tredjedel. Resten skal dekka kostnader kommunane har med innkjøp av data og utstyr. Det nye systemet med digitale kart medfører mellom anna store investeringar.

Dekka inn
Det er også andre tilhøve som spelar inn på gebyra.
? Stortinget har vedteke at kommunane skal kunna få dekt alle sine kostnader med arbeida kommunen er pålagd til dømes etter delingslova i form av gebyr. Det inneber at gebyra også dekkar kostnader som primært kjem storsamfunnet til gode, og ikkje direkte er ei teneste for dei som får utført oppdraget. På denne måten må gebyra dekka utgifter som like naturleg kunne vore dekka over statlege overføringar til kommunane, seier Trageton.

 Ulike satsar
Det er berre visse kommunale tenester kommunane har lov å ta gebyr for. Det fører til at dei kanskje hentar inn ekstra mykje der for å dekka inn andre kostnader som dei ikkje har lov å ta gebyr for.
Lars Johan Haukås utdjupar dette.
? Me brukar veldig mykje tid og ressursar på å handsama klagesaker, men dei har me ikkje lov å ta oss betalt for.
Når satsane varierer så mykje frå kommune til kommune, kan det ha fleire årsaker. Ein del kommunar har til no bevisst lege lågt for å trekkja til seg innflyttarar og stimulera til byggeaktivitet. Med strammare og strammare kommuneøkonomi ser fleire og fleire seg nøydde til å dekka inn dei faktiske kostnadene. På den andre sida har kommunane ikkje lov å ta meir i gebyr enn kostnadene dei har. Kommunale gebyr skal ikkje vera ei inntektskjelde for kommunane. Folk som meiner gebyra er urimeleg, bør difor kunna be om ei forklaring.
? Eg kan trøysta folk som tykkjer Lindås kommune tek seg godt betalt, med at det meste er endå dyrare i Bergen, smiler Haukås. Trageton på si side understrekar at gebyrstorleiken ikkje kan brukast som ein mål på kor effektive dei ulike kommunane er, fordi det er mange tilhøve som verkar inn på gebyrstorleiken.